Lindenbergdocent Ronald Naar zingt wekelijks op de IC van het Radboud Ziekenhuis

'Ik hoop dat mensen even vergeten waar ze zijn’

In het voorjaar van 2019 is de Lindenberg gestart met het project Blue Zone in samenwerking met het Radboud Ziekenhuis: allerlei creatieve en ontspannende activiteiten voor patiënten. Vanwege corona liggen die activiteiten al een tijdje stil, maar sinds september loopt er weer één: zanger en muzikant Ronald Naar (tevens docent op de Lindenberg) gaat met zijn gitaar langs op de Medium en Intensive Care om samen muziek te maken. 

Hartelijk ontvangst

Elke week is hij er, Ronald. Twee uur lang. Soms ziet hij weken, maanden, dezelfde patiënten in dezelfde bedden. Soms ligt een patiënt er ineens niet meer: “Ik weet niet of diegene dan is genezen of overleden, ik weet alleen dat diegene niet meer in diens bed ligt”. Bij de ingang ontvangt Ronald de groene kaart waarmee hij het ziekenhuis mag betreden. Én een hartelijk ontvangst: ‘Het ziekenhuispersoneel vindt het fijn als ik er ben. Ze zien wat het met de patiënten doet. Soms komen ze zelf ook even luisteren. Ik denk wel eens: wat doe ik hier eigenlijk, jullie hebben wel andere zorgen. Maar de positiviteit en hoop die ik met mijn muziek kom brengen wordt erg gewaardeerd.’ 

Interactie

Er wordt altijd eerst gekeken bij welke patiënten Ronald langs kan gaan: ‘Hoe zijn ze eraan toe, hebben ze bezoek? Maar ik overleg ook met de verpleging: waar heeft deze patiënt vandaag behoefte aan, iets vrolijks of juist iets rustigs?’ Met sommige patiënten is contact mogelijk, anderen zijn in slaap of kunnen niet communiceren. Dat is niet erg, ook zonder dat patiënten een reactie kunnen geven kunnen zij genieten van de muziek die Ronald maakt. Patiënten zijn soms tot tranen toe geroerd. ‘En soms wordt er meegezongen, of gezwaaid. Soms vormt de familie die op bezoek is spontaan een achtergrondkoor. Een vrouw op de IC begon zelfs eens luchtgitaar te spelen, terwijl zij aan allerlei slangen en apparaten verbonden was – dat zijn mooie momenten.’ 

Mooi gesprek

Het zijn niet altijd mooie momenten. Soms is er weinig reactie, of is het moeilijk in te schatten waar een patiënt behoefte aan heeft. ‘En soms leidt het muziek maken ook tot een mooi gesprek, dan merk ik dat mensen vooral even behoefte hebben om te praten. Over iets ánders dan hun ziekte welteverstaan: ik ben er vooral om mensen even te laten vergeten dat ze in het ziekenhuis liggen.’ 

tekst gaat verder onder de afbeelding

Verzoekjes

Ronald krijgt ook vaak verzoekjes: ‘Ik kan niet zomaar alles uit mijn mouw schudden, maar wel vaak iets spelen wat enigszins in de buurt komt.’ En dat is lang niet altijd muziek naar zijn eigen smaak: ‘Een nummer als Kleine café aan de haven zou ik uit mezelf niet zo snel spelen. Maar als je dan ziet hoezeer dat lied mensen kan raken ga je het zelf ook meer waarderen. Van het Kleine Café ben ik zo inmiddels zelfs erg gaan houden.’ Het is mooi als je precies kan achterhalen welke muziek iemand op dat moment kan raken: ‘Ik speelde eens een religieus Pools lied dat ik toevallig kende, voor een Poolse man die niet kon communiceren met de verpleging omdat hij geen Nederlands of Engels sprak. Dat was zo bijzonder om te zien: zijn ogen kwamen weer tot leven.’ Maar soms zit Ronald er ook helemaal naast: ‘Dan speelde ik Droomland omdat ik dacht dat de patiënte dat wel mooi zou vinden en begon zij wild met haar armen te zwaaien of ik alsjeblieft kon stoppen – ze kon me na een keeloperatie niet met haar stem vertellen dat ze Nederlandstalige muziek helemaal niks vindt.’ 

Soms moeilijk

Op dit moment is de IC van het Radboud Ziekenhuis erg druk. Niet met coronapatiënten, die liggen op een aparte afdeling waar Ronald niet mag komen, maar wel met veel ernstig zieke mensen die veelal slapend worden gehouden. ‘Dan kan ik niet zoveel betekenen met mijn muziek en dat is soms moeilijk. Maar als ik dan weer met één patiënt zo'n waardevol moment meemaak, als ik voor één iemand even iets kan betekenen maakt dat veel goed.’ 

De workshops van Blue Zone worden mogelijk gemaakt door het Prins Bernhard Cultuurfonds, CZ Zorgprijs, Fonds voor Cultuurparticipatie, Radboudumc en Lindenberg Cultuurhuis.