Ook al levert dat soms best wat blauwe plekken op

Lay down and lift me up is de nieuwe voorstelling van het diverse en mixed-abled theatergezelschap Speels Collectief. Hun voorstellingen raken aan thema’s als machtsstructuren, ongelijkheid of (on)afhankelijkheid. Lay down and lift me up is een intieme voorstelling over relaties in al haar vormen. De Lindenberg ging in gesprek met artistiek leider en regisseur Sanne Arbouw, choreograaf Ulrike Doszmann en spelers Juul Heko Adang en Tim Kroesbergen. “Ik hoop dat de voorstelling mensen nieuwsgierig maakt naar wat er nog meer is of dat het hen juist bevestigd in wat ze hebben.”

Dit artikel staat ook in de Lindenbergkrant van september 2023. 

Sanne vertelt: “In mijn persoonlijke leven maar ook in de maatschappij merk ik dat traditionele relatievormen steeds meer worden bevraagd, maar ik zie daar geen representatief beeld van terug in de mainstream media. In een romantische komedie zie je nog steeds een man en een vrouw die verliefd worden. Je ziet zelden of nooit iemand die aseksueel is in een film.” 

Relatievormen in alle kleuren van de regenboog 

In Lay down and lift me up spelen tien mensen mee die allemaal een andere perspectief hebben op liefde en relaties. Juul: “We spelen met eigen materiaal en eigen inbreng. Zo ben ik aseksueel en non-binair én bijna negen jaar geleden met mezelf getrouwd. Daar vertel ik in de voorstelling over.” Tim vertelt: “Ik vind het vooral belangrijk dat er zoveel mogelijk verschillende perspectieven over relaties worden belicht en gerepresenteerd. Want pas dán kun je je afvragen: hoe sta ik er eigenlijk in?” Juul: “Ik was al drieëndertig toen iemand tegen me zei dat er een woord was voor hoe ik me voelde, namelijk aseksueel. Zoiets werd nooit besproken. En als het dan ter sprake kwam, werd het gezien als iets medisch in plaats van een geaardheid. Daardoor kan een zoektocht heel lang duren.”  Sanne vult aan: “We willen vooral bewustwording creëren en laten zien dat er allerlei relatievormen naast elkaar kunnen bestaan en dat het ook kan en mag veranderen.’’ Juul: “Het is niet zo dat ik als ik dan iemand op een feestje tegenkom die ik leuk vind, ik diegene dan laat lopen omdat ik nou eenmaal met mijzelf getrouwd ben. Ik ben nu heel erg aan het onderzoeken hoe mijn ideale relatie eruitziet.”  

Bewegend beddenlandschap 

De voorstelling speelt zich af in een groot beddenlandschap. In intieme choreografieën krijgt ‘het bed’ steeds een andere betekenis. In beweging, beeld en taal. Sanne: “Er zit bijvoorbeeld iemand in de cast zit met chronische vermoeidheid, waarbij het bed een groot onderdeel vormt van haar leven. Door haar te projecteren op lakens, kunnen we haar perspectief toch meenemen in de voorstelling. Datzelfde geldt voor een stel dat al veertig jaar samen is en een rol heeft in de voorstelling. Ook voor hen is het veel te intensief om te toeren maar we willen hun perspectief wel graag delen. Want veel mensen kiezen wél bewust voor monogamie. Dat stel zegt: ‘Wij worden vaak gerepresenteerd als de gepensioneerden op de elektrische fiets.’ Terwijl de passie er bij hen echt vanaf spat! Ik hoop dat de voorstelling mensen nieuwsgierig maakt naar wat er nog meer is of dat het hen juist bevestigd in wat ze hebben.” Choreograaf Ulrike vult aan: “Ik heb nog steeds vrienden die niet uit de kast durven komen omdat hun vader dan niet meer met ze praat. We willen mensen absoluut niet provoceren, maar we hopen juist dat deze voorstelling verbindend gaat werken. Het is niet links of rechts.” 

Weerslag in de werkelijkheid 

Bij de voorstellingen van Speels Collectief wordt er altijd gestreefd naar een weerslag in de werkelijkheid. Zo werd naar aanleiding van de voorstelling Usually I’m on top het begrip seksualiteit in de Van Dale aangepast. Ulrike: “We hebben vanmorgen een Van der Valk Hotel gebeld, met de vraag of we de bruidssuite voor drie personen konden reserveren. Eerst krijg je dan de verbijstering en dan wordt het op de brandveiligheid gegooid. Tim: “Dat is ook zo als je met zijn tweeën naar de bioscoop wil als je in een rolstoel zit. Je kan dan niet naast elkaar zitten omdat je het gangpad verspert.” Sanne: “We hebben niet de illusie dat we alles kunnen veranderen, maar al zegt één organisatie: ‘We willen met jullie in gesprek.’ Dan zijn we al heel gelukkig.” 

Sekswerkers en hun klanten

Gaandeweg bleek er zoveel materiaal voor handen, dat een volgende voorstelling al in de maak is. Dit keer over sekswerkers en hun klanten. Sanne: “Klanten worden vaak gezien als vieze mannetjes. Terwijl mensen sekswerkers boeken om heel uiteenlopende redenen. En voor sekswerkers is het nog steeds lastig om een hypotheek aan te vragen, bepaalde verzekeringen te krijgen of een bankrekening te openen. Dat is belachelijk. Dus ook met deze voorstelling hopen we het gesprek te kunnen openen.”  

Strijdbaar en standvastig 

Het gezelschap is strijdbaar en gaat nooit voor de makkelijke weg. Ook al is dat soms heel vermoeiend, zo vertelt Sanne. “Vandaag is de helft van de cast er niet. Eén iemand heeft een beenwond die maar niet heelt. Iemand anders kan niet komen omdat de liften op het station in Den Bosch en Tilburg al een week kapot zijn. Je wil gewoon lekker met elkaar een voorstelling maken, maar dat wordt soms door alle ontoegankelijkheden in de samenleving erg lastig. Gelukkig halen we veel kracht uit het feit dat we een gezamenlijk doel hebben. We willen heel graag zichtbaar zijn, al is dat tegelijkertijd heel tegenstrijdig. Want eigenlijk wil je dat een gezelschap als het onze niet opvalt ómdat we inclusief zijn, maar gewoon, omdat we mooie voorstellingen maken. Maar we komen er uiteindelijk wel. Al is het stapje voor stapje.” 

Speels Collectief staat op donderdag 28 september in de Lindenberg. Kaartjes bestel je hier.