Ervaringen uit de klas van onze kunstvakdocenten

Bij Lindenberg op School werken bijna 50 kunstvakdocenten op bijna alle scholen in Nijmegen. Ze geven les in alle kunst- en cultuurdisciplines en brengen àlle leerlingen in contact met kunst en cultuur. Maar hun lessen draaien niet alleen om tekenen, dansen, muziek of theater. Ze brengen ook een andere manier van leren mee. In hun lessen mogen kinderen proberen, maken, spelen, falen, luisteren en kijken. Het gaat om ontdekken wat je kunt, hoe je samenwerkt en hoe je jezelf laat zien. Wij spraken kunstvakdocenten Mik, Liesbeth en Sanne over hun ervaringen in de klas.

Even voorstellen!

Mik – muziekdocent. Geeft workshops in het voortgezet onderwijs, vooral in rap. Volgde zelf een muziekworkshop bij de Lindenberg toen hij nog op de middelbare school zat en raakte daar geïnspireerd om iets met muziek te doen. Begon met schrijven, sloot zich aan bij On The Block (het rapinitiatief voor jongeren van de Lindenberg), volgt nu een muziekopleiding en is actief als artiest én docent. In zijn les leren leerlingen over de theorie van rap, schrijven ze zelf teksten en voeren ze die uit voor de klas.

Liesbeth – dansdocent, al zo’n 20 jaar! Geeft les in het primair onderwijs, liefst aan leerlingen van 4 t/m 7 jaar. Geeft daarnaast ook cursussen bij de Lindenberg en werkt al 18 of 19 jaar als dansdocent bij LEF. Op school sluit ze met haar lessen meestal aan bij het huidige schoolthema, bijvoorbeeld de Romeinen. Soms is het even zoeken hoe je daar een dans bij maakt, maar uiteindelijk lukt het altijd.

Sanne – theaterdocent, en nog héél veel meer bij de Lindenberg. Geeft les in het primair en voortgezet onderwijs, het liefst aan groep 8. In het primair onderwijs sluit ze aan bij het schoolthema. In het voortgezet onderwijs is er vaak een specifieke vraag, van improvisatietheater tot Shakespeare. Ze begint graag met een warming-up: even kletsen over de dag, terwijl ieder kind een andere houding aanneemt.

“Als ik zelf knettergek doe voor de klas, doen de leerlingen makkelijker mee.”

- Sanne

Neem ons mee naar één lesmoment waarop je dacht: ja, hier doe ik het voor.

Liesbeth: “Dat was op de Bloemberg, een school voor nieuwkomers. We deden een schudoefening waarbij je je hele lichaam moet schudden. Eén jongetje begon ineens heel hard te lachen. De juf was hier zo verbaasd over; hij zat al twee weken op school, en dit was de eerste keer dat ze iets van hem hoorde. En plots deed hij helemaal mee!”

Sanne: “Aventurijn, voortgezet speciaal onderwijs, deed mee aan ons jaarlijkse Voordrachtfestival. Eén jongen spijbelde veel, kwam nauwelijks op school en wilde nooit meedoen met iets ‘buiten het normale’. We wilden zijn fatbike gebruiken in de voorstelling en vroegen hem daarom om mee te doen. Vanaf dat moment kwam hij naar elke les. Hij appte me zelfs een keer dat hij was natgeregend, eerst droge kleren ging aantrekken en daarna kwam. Zijn docenten hadden hem nog nooit zo gezien.”

Mik: “Ik gaf een workshop aan de Jorismavo, mijn oude school. Er zat een meisje in de klas dat heel geïnteresseerd was. Ze vertelde wat ze buiten school met rap deed en dat ze zelf teksten schreef. Ze stelde veel vragen en stuurde me later nog een bericht om haar werk te laten zien. Een docent vertelde dat ze normaal weinig deed in de les, maar hier helemaal loskwam.”

Wat is volgens jou het belang van cultuurles op school?

Liesbeth: “Met cultuurles op school bereik je iedereen; alle leerlingen in Nijmegen krijgen de kans om in aanraking te komen met kunst en cultuur. En waar leerlingen in gewone lessen veel stilzitten, mogen ze hier juist bewegen, hun energie kwijt en hun eigen ideeën uitvoeren. Ze komen op een andere manier in aanraking met lesstof en kunnen een andere kant van zichzelf ontdekken, zichzelf op een andere manier uiten. Ook voor leerkrachten is dat waardevol. Zij zien hun leerlingen vrijer en expressiever. Vaak zijn ze echt verbaasd over wat een leerling tijdens een kunstles laat zien.”

Sanne: “Ik denk niet dat er maar één manier van leren is. In cultuurlessen ervaar je lesstof op een speelse manier en leer je andere kapstokjes kennen om dingen aan op te hangen. Je ziet vaak dat leerlingen die als ‘probleemkind’ worden gezien juist tot hun recht komen in kunstlessen. Ze mogen bewegen, zich uiten en fouten maken. Dat vind ik ook zo mooi aan theater: daar kan alles, zolang je er zelf maar in gelooft. Je mag uitproberen.”

Mik: “Fouten mogen maken is inderdaad zo belangrijk. Daardoor komen leerlingen los. Een cultuurles is ook even iets anders: iets doen wat je leuk vindt. Dat gaf mij vroeger motivatie voor dingen die ik leuk vond buiten school, en werkt ook positief op hoe een leerling daarna weer in andere lessen zit.”

Wat leert een leerling in jouw les, behalve de vakinhoud?

Mik: “Hoe je sociaal met elkaar omgaat en samenwerkt in een groep.”

Liesbeth: “Ja, veiligheid is daarin heel belangrijk. Je moet écht kijken naar elkaar. Daarnaast daag ik leerlingen uit om anders te bewegen. Kun je een olifant bijvoorbeeld ook op een andere manier nadoen? Zo breiden ze hun bewegingsmogelijkheden uit.”

Sanne: “Hoe je lief bent voor jezelf en voor een ander. Je leert je inleven, of dat nou in een heks is of in je klasgenoot. En ik wil leerlingen eindeloos veel mogelijkheden meegeven, zodat hun fantasie tot leven komt. In het begin schiet ik ideeën nooit af. De een wil een zeemeermin zijn, de ander een kangoeroe en de derde een regenworm. Oké tof, hoe brengen we die samen? Zo ontdekken leerlingen dat ze van alles kunnen bedenken en dat we samen kunnen zorgen dat het werkt.”

“Leerlingen kunnen een andere kant van zichzelf ontdekken, zichzelf op een andere manier uiten.”

- Liesbeth

Hoe zorg je ervoor dat iedere leerling mee kan doen?

Mik: “Door het zo toegankelijk en veilig mogelijk te maken, ook voor leerlingen die niet voor de klas durven te staan met hun rap.”

Liesbeth: “Ja, en iedere leerling in zijn waarde te laten. Als verlegen leerlingen meedansen of bewegen binnen hun eigen kunnen, eventueel aan mijn hand, dan is het goed.”

Sanne: “Zelf knettergek doen voor de klas. Dat maakt het voor leerlingen laagdrempeliger om mee te doen. En vragen wat ze nodig hebben: een kunstvak is niet voor iedereen, net als taal of rekenen. Maar ik probeer wel altijd een rol te vinden voor iedere leerling. Als niet op het podium, dan bijvoorbeeld als decorbouwer.”

Tot slot: wat hoop je dat een leerling meeneemt uit jouw les?

Liesbeth: “Dat je plezier kunt beleven aan bewegen.”

Sanne: “Dat je jezelf mag zijn, in elke vorm, en verschillende kanten van jezelf mag ontdekken.”

Mik: “Dat leerlingen elkaar leren accepteren en dat niet alles perfect hoeft te zijn. Fouten mogen gemaakt worden en hoeven niet altijd afgestraft te worden.”

Sanne: “Ja, fouten maken moet!”